ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil, Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nde (IAC 2026) üniversitenin uzay projelerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Yozgatlıgil, Ay yüzeyinde görev yapacak CHERI projesinde prototipin tamamlandığını, tasarım çalışmalarının son aşamaya ulaştığını ve testlerin devam ettiğini bildirdi.
Gelişmenin Ayrıntıları ve Kapsamı
Çin Uzay Ajansı ile Çin’deki üniversite ve şirketlerin iş birliğiyle geliştirilen projede, birlikte görev yapacak iki otonom mikro keşif aracı bulunuyor. Yozgatlıgil, 120’nin üzerinde öğrenci ile akademisyenin proje üzerinde çalıştığını belirtti. İlk fırlatma için 2030 yılı hedefleniyor ancak takvimde, ODTÜ’nün kontrolü dışındaki nedenlerle gecikmeler yaşanabileceği de ifade ediliyor.
CHERI araçlarının Ay’ın Güney Kutbu bölgesinde çalışması planlanıyor. Bu bölge, düşük güneş ışığı alan noktaları ve aşırı düşük sıcaklıkları nedeniyle keşif araçları açısından zorlu koşullar barındırıyor.
“Teknoloji ekosisteminde ölçeklenebilirlik ve otomasyon süreçleri, kullanıcı deneyimi ile doğrudan birleştiğinde katma değer üretiyor.”
İki aracın otonom biçimde birlikte görev yapmasıyla Ay yüzeyindeki keşif faaliyetlerinin yürütülmesi amaçlanıyor. Araçlar, çevrelerini inceleyerek elde ettikleri veriler üzerinden bölgenin yapısını anlamaya yönelik çalışmalar gerçekleştirecek.
CHERI’nin temel görevleri arasında Ay yüzeyinin topografik özelliklerini incelemek, kaya örneklerini uzaktan algılama yöntemleriyle değerlendirmek ve keşfedilen alanların haritalanmasına katkı sağlamak bulunuyor.
Araçların birlikte çalışması, görev sırasında farklı noktalardan veri toplanmasına ve keşif faaliyetlerinin koordineli biçimde yürütülmesine imkân sağlayacak. ODTÜ Rektörü Yozgatlıgil, araçların görev sırasında kendi fotoğraflarını da çekeceğini belirterek projeyi esprili biçimde Ay’dan “selfie” gönderecek bir görev olarak anlattı.
CHERI’nin yapay zekâ destekli ve otonom olarak geliştirilmesi, Ay yüzeyindeki görevlerin Dünya’dan sürekli doğrudan kontrol gerektirmeden yürütülebilmesi açısından önem taşıyor. Ancak aracın karar verme yeteneklerinin kapsamı, hareket hızı, menzili, enerji sistemi ve bilimsel ölçüm donanımları gibi ayrıntılı teknik özellikler henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil.
ODTÜ’nün projedeki çalışmaları, üniversitenin uzay teknolojileri alanındaki diğer araştırmalarıyla birlikte ilerliyor. Üniversite ayrıca uzay sistemleri ve yörüngedeki platformlar arasında haberleşme protokollerinin geliştirilmesine yönelik Avrupa Birliği destekli Go Space projesini de yürütüyor.
ODTÜ’nün açıklamasına göre CHERI için hedeflenen fırlatma yılı 2030. Bununla birlikte fırlatmanın hangi araçla gerçekleştirileceği, kesin tarih, görev süresi ve iki keşif aracının Ay yüzeyine nasıl ulaştırılacağına ilişkin ayrıntılar açıklanmadı.
Projenin mevcut aşamasında prototipin tamamlanması ve testlerin sürmesi öne çıkıyor. Önümüzdeki süreçte çevresel testlerin sonuçları, uçuşa hazırlık çalışmaları ve uluslararası iş birliğinin ilerleyişi, CHERI’nin planlanan tarihte Ay’a gönderilip gönderilemeyeceğini belirleyecek.
Recep Usta OS — Sistem & Mühendislik Değerlendirmesi
Altyapı ve Verimlilik Perspektifi: ODTÜ’nün Ay Aracı CHERI, 2030’da Fırlatılacak haberi incelendiğinde; kurumsal dijitalleşme ve otomasyon süreçlerinin modern yazılım mimarileriyle nasıl güçlendirildiği açıkça görülüyor. Ağ güvenliği, yüksek erişilebilirlik ve mikroservis tabanlı veri senkronizasyonu bu tarz operasyonlarda başarının anahtarıdır.
Kullanıcı odaklı dijital çözümlerin güvenli altyapılarla desteklenmesi, hem yerel pazarda hem de uluslararası genişlemede sistem sürdürülebilirliğini sağlamlaştırmaktadır.